Home » Sint Nicolaas weetjes » Centsprenten dl1

Cents / Kinderprenten

Een prent voor een cent

Wie zich lang geleden geen boeken kon veroorloven kocht centsprenten. Kinder-, volks- of centsprenten fungeerden ruim driehonderd jaar als geïllustreerde verhalenbron. Ze werden zo genoemd omdat ze één cent kostten.

Centsprenten waren populair van de 16e tot ver in de 19e eeuw. Vellen papier met afbeeldingen en tekst. Ze werden niet alleen in winkels verkocht maar ook door venters verspreid. De behandelde onderwerpen waren divers. Zoals spreekwoorden, zeden en gebruiken, verhalen uit de literatuur.Sommige prenten werden op school gebruikt voor bijvoorbeeld de aardrijkskunde- en geschiedenisles. Maar er waren ook centsprenten met Sinterklaas als onderwerp.

Eigenlijk lijkt de centsprent een voorloper van het stripverhaal, dat eind 19e eeuw zijn intrede in Nederland deed.

1806-1830 - St. Nicolaas te paard  

Staande langwerpige prent, met één grote houtsnede en eronder in twee kolommen een gedicht. Op de prent staat St. Nicolaas te paard op een plein in een stad afgebeeld, kinderen rapen het speelgoed op, St. Nicolaas rijdend op het dak.

Knipprenten

Kinderprenten zijn eeuwenlang een vervanger van het veel duurdere boek geweest. Maar als de productie van kinderboeken in de loop van de negentiende eeuw technisch makkelijk wordt, worden de boeken stukken goedkoper. Het einde van de 'kinder' prent is dan nabij. Hoe aantrekkelijk ze ook zijn, ze zijn lastiger in het gebruik en sneller aan slijtage onderhevig. In de poging het einde nog even uit te stellen worden de prenten soms omgezet in spellen. Deze prent uit ca. 1880 is ontworpen als knipprent, de figuurtjes ontlenen hun kracht niet meer aan de compositie op het blad; eenmaal uitgeknipt of gesneden moeten ze worden opgezet en een eigen leven leiden door de 'jonge' eigenaar van de prent.

Ca. 1880 - St. Nicolaas geeft ieder wat!

Reproductie knipplaat