Home » Sint Nicolaasfeest kenmerken » Sinterklaastafel / etalage

Sinterklaastafels / etalages

Geschiedenis Sinterklaastafels - etalages 

Op de Sint Nicolaasmarkten braken soms ongeregeldheden uit na het aankopen van ‘liefdeskoekjes’. Dat lag niet zozeer aan het gebak als wel aan de Amsterdamse gewoonte om hierbij brandewijn met suiker te drinken. Mede daardoor bepaalde het Amsterdamse vroedschap op 4 december 1663 dat de jaarlijkse Sinterklaasmarkten voortaan aan strenge regels gebonden zouden zijn. Het feest moest vóór het luiden van de poortklok afgelopen zijn. Het feestvierende volk trok er zich echter niets van aan; de markt in 1665 duurde zeker tot middernacht met een toeloop van duizenden bezoekers.

Ca. 1780/1830 - 'De Sint Niklaasvreugd'  

Bron prent: www.rijksmuseum.nl

Op de prent staat één grote afbeelding gedrukt in houtgravure, met daarop kinderen bij de St. Nicolaastafel van een banketbakkerij. 

1818 - Sint Nicolaastafel 

Bron afbeelding/tekst: www.openluchtmuseum.nl 

‘Wat vreugd, daar Sinterklaas komt rijden, En kinder vlijt zoo zoet beloond! Wie zou zich daar niet in verblijden, Nu Neerlands Jeugd haar vreugde toont.’ (kader uit een volksprent)

Sinterklaastafels / Etalages

De 'tafels' die te zien waren op deze Sint Nicolaasmarkten verhuisden vanaf 1779 meer en meer naar de bakkerswinkels. In 1836 vond de laatste Sinterklaasmarkt plaats op de Dam in Amsterdam. De Sint Nicolaastafels waren hier en daar tot het midden van de vorige eeuw te bewonderen bij de ambachtelijke bakkerswinkels. Van zijn grootste ‘prenten’ of koekplanken maakte de bakker de meest prachtige peperkoek - speculaasvormen, vaak versierd met glazuur, nootjes en bladgoud. In de dagen voor Sinterklaas zorgde hij ook dat de bakkerij warmte en gezelligheid uitstraalde. In de avonduren kon zijn clientèle genieten van een kop warme chocolade met een speculaasje en werden er diverse Oudhollandse spelletjes gedaan. De 'tafels' zijn verdwenen, maar de etalages met de Sinterklaas lekkernijen van de bakkers/banketbakkers zijn er nog steeds!

1833 - Koekbakkers-etalage

Illustratie uit het boek 'Geschenk voor lieve kinderen'

Bron: klik hier (collectie Nederlandsch Schoolmuseum)

1841

Bron afbeelding: www.simonis-buunk.nl 

De uitstalling van suikerwerk voor het Sint Nicolaasfeest, Jan Hendrik van Grootvelt ca. 1841

1850 - St. Nicolaas en zijn knecht

Bron afbeelding: www.hetoudekinderboek.nl 

In het boekje 'Sint Nikolaas en zijn knecht' uit 1850, heeft de schrijver Jan Schenkman de 'tafels' (dl2) en de etalage heel mooi verwoord in zijn boekje. in de vers 'St. Nikolaas in de kinderkamer: een tafel vol met speelgoed! en in de vers St. Nikolaas bij Grootmama: Een tafel vol met lekkers! ook in de vers 'St. Nikolaas bij den Banketbakker': Staat hier voor de glazen, Zoo sierlijk en net! Hier kunnen we op maken dat Schenkman het gehele koekbakkers/banketbakkers-sfeertje van voor 1850 in beeld heeft gebracht en dit zien we ook weer terug in schilderijen, centsprenten en in oude krantenadvertenties.

1863 - 'Arm en rijk op straat'

Een vrouw met twee kinderen in armoedige kleding staart naar een rijk gevulde etalage van een winkel met beeldjes, vazen en glaswerk. Het beeldje waar haar blik op gericht is een Sint Nicolaas "lekkernij' voor. Het kleinste kind kijkt naar een hondje op straat. Een rijker geklede dame loopt met haar kinderen naar een man bij een gereedstaande koets.

1911 - Aankondiging St. Nicolaas etalage

Met dank aan: K. v/d Pelt

1926 - St. Nicolaastafel bij een koekbakker

Foto: Groot Rotterdam

1939 - O, wat een pret zou 't zijn te spelen...

foto: Panorama - Groot Rotterdam

1963 - Sinterklaas etalages - uitnodigingen 

Foto: Prinses

Ook probeerden winkels de klandizie te verhogen door zelf allerlei leuk geïllustreerde uitnodigingen voor het ‘bezichtigen van de etalage’ te verspreiden.