Home » Sint Nicolaasfeest kenmerken » Sinterklaastafel / etalage

Sinterklaastafels / etalages

Op de Sint Nicolaasmarkten braken soms ongeregeldheden uit na het aankopen van ‘liefdeskoekjes’. Dat lag niet zozeer aan het gebak als wel aan de Amsterdamse gewoonte om hierbij brandewijn met suiker te drinken. Mede daardoor bepaalde het Amsterdamse vroedschap op 4 december 1663 dat de jaarlijkse Sinterklaasmarkten voortaan aan strenge regels gebonden zouden zijn. Het feest moest vóór het luiden van de poortklok afgelopen zijn. Het feestvierende volk trok er zich echter niets van aan; de markt in 1665 duurde zeker tot middernacht met een toeloop van duizenden bezoekers.

Ca. 1780/1830 - 'De Sint Niklaasvreugd'  

Bron prent: www.rijksmuseum.nl

Op de prent staat één grote afbeelding gedrukt in houtgravure, met daarop kinderen bij de St. Nicolaastafel van een banketbakkerij. 

1818 - Sint Nicolaastafel 

Bron afbeelding/tekst: www.openluchtmuseum.nl 

‘Wat vreugd, daar Sinterklaas komt rijden, En kinder vlijt zoo zoet beloond! Wie zou zich daar niet in verblijden, Nu Neerlands Jeugd haar vreugde toont.’ (kader uit een volksprent)

Sinterklaastafels / Etalages

De 'tafels' die te zien waren op deze Sint Nicolaasmarkten verhuisden vanaf 1779 meer en meer naar de bakkerswinkels. In 1836 vond de laatste Sinterklaasmarkt plaats op de Dam in Amsterdam. De Sint Nicolaastafels waren hier en daar tot het midden van de vorige eeuw te bewonderen bij de ambachtelijke bakkerswinkels. Van zijn grootste ‘prenten’ of koekplanken maakte de bakker de meest prachtige peperkoek - speculaasvormen, vaak versierd met glazuur, nootjes en bladgoud. In de dagen voor Sinterklaas zorgde hij ook dat de bakkerij warmte en gezelligheid uitstraalde. In de avonduren kon zijn clientèle genieten van een kop warme chocolade met een speculaasje en werden er diverse Oudhollandse spelletjes gedaan. De 'tafels' zijn verdwenen, maar de etalages met de Sinterklaas lekkernijen van de bakkers/banketbakkers zijn er nog steeds!

1833 - Koekbakkers-etalage

Illustratie uit het boek 'Geschenk voor lieve kinderen'

Bron: klik hier (collectie Nederlandsch Schoolmuseum)

 Ca. 1835 - Sinterklaasdag

Bron prent: www.rijksmuseum.nl

Een vrouw en twee kinderen staan op Sinterklaasdag voor de etalage van een winkel. Op de achtergrond lopen nog een aantal figuren en rijdt een paardenkoets. Bron: www.rijksmuseum.nl

1841

Bron afbeelding: www.simonis-buunk.nl 

De uitstalling van suikerwerk voor het Sint Nicolaasfeest, Jan Hendrik van Grootvelt ca. 1841

1850 - St. Nicolaas en zijn knecht

Bron afbeelding: www.hetoudekinderboek.nl 

In het boekje 'Sint Nikolaas en zijn knecht' uit 1850, heeft de schrijver Jan Schenkman de 'tafels' (dl2) en de etalage heel mooi verwoord in zijn boekje. in de vers 'St. Nikolaas in de kinderkamer: een tafel vol met speelgoed! en in de vers St. Nikolaas bij Grootmama: Een tafel vol met lekkers! ook in de vers 'St. Nikolaas bij den Banketbakker': Staat hier voor de glazen, Zoo sierlijk en net! Hier kunnen we op maken dat Schenkman het gehele koekbakkers/banketbakkers-sfeertje van voor 1850 in beeld heeft gebracht en dit zien we ook weer terug in schilderijen, centsprenten en in oude krantenadvertenties.

1911 - Aankondiging St. Nicolaas etalage

Met dank aan: K. v/d Pelt

1926

St. Nicolaastafel bij een koekbakker. Foto: Groot Rotterdam

1939

O, wat een pret zou 't zijn te spelen... (foto: Panorama - Groot Rotterdam)

1963 - Sinterklaas etalages - uitnodigingen 

Het Sinterklaasfeest was een hoogst belangrijke gebeurtenis. Keurige invitaties werden verstuurd om de klanten uit te nodigen om de etalages te komen bekijken. (foto uit het blad: Prinses)