Home » Zwarte Piet » Ketting

Ketting / ketenen

Het gebruik van kettingen zien we in veel landen met (o.a.) het Sint Nicolaas feest vandaag de dag nog steeds terug. De kettingen zijn bedoeld als schrik effect (wild geraas) om (met name kinderen) bang te maken. Ook in Nederland is dit gebruik tot in de jaren 50 van de 20e eeuw voorgekomen. Het is niet alleen de begeleider geweest die in het verleden de kettingen hanteerde om schrik aan te jagen. Ook Sint Nicolaas treffen we aan met kettingen.

Ook Zwarte Klazen gebruikte ook de kettingen voor het wild geraas!

Voor nog meer oude bronnen met betrekking de ketting, verwijzend naar Nederland klik hier.

16de / 17de eeuw

Zwarte_piet_ketting_1.png

In Amsterdam in de 16de en 17de eeuw liepen in de aanloop tot 6 december (de oorspronkelijke dag waarop Sint Nicolaas wordt gevierd) Zwarte Klazen, ook wel Sunderklazen genoemd, ze liepen door de straten met schoorsteenkettingen rammelend over de straatkeien en klopten bij mensen aan om te vragen of er nog stoute kinderen waren. (artikel uit het Rotterdamsch nieuwsblad 7-12-1896) www.delpher.nl

1802

Anoniem (1802). “Magazijn van spreekwoorden en zedenspreuken, opgehelderd door voorbeelden en vertellingen, tot een leesboek voor de jeugd” (pagina 122-123). Willem van Vliet (Amsterdam) 26 april 2015

“Mijne ouders meenden hem te temmen, wanneer zij, op St. Nikolaas, eenen zwarten man op hem afzonden.
Ferdinand: Wat meent gij daar mede?
Helm. Men had, voor tijden, en heeft nog wel hier en daar, de kwade gewoonte, dat men, op den dag, die aan eenen roomschen Heiligen, St. Nikolaas genaamd, gewijd is, kerels verkleedde en zwart maakte, die dan dien Heiligen moesten verbeelden, met rammelende kettingen aan de huizen rond gingen en de kinderen bang maakten. Den zoeten kinderen gooiden zij lekkers toe, en sloegen vaak de stoute jongens, welken zij ook eene roede bragten.”                                                        Ferdinant: “Dat is leelijk. Mijne ouders hebben dit nooit gedaan. En uw broeder?”                                                                                                    Helm: “Men maakte hem wijs, dat St. Nikolaas, hem mede nemen zou. Toen hij nu dien zwarten kerel zag, werd hij zoo bang, dat hij, over zijn gansche lijf, beefde.””

1924

Zwarte_Piet_ketting_2.png

Sinterklaas met zijn Pieten, Zierikzee. In 1924 vervulde mevrouw Fokker van Crayestein van Rengerskerke – echtgenote van de toenmalig burgemeester van Zierikzee – de rol van (hulp) Sinterklaas. Twee Pieten hebben een ketting. Bron: http://monnikenwerk.pzc.wegenerwordpress.nl

1930

Ketting_Zwarte_Piet.jpg

St. Nicolaas en Zwarte Piet op bezoek bij een gezin. bron: klik hier

1944

Zwarte_Piet_ketting_3.jpg

Intocht in Rucphen 1944, Linker Piet heeft een ketting om zijn nek (wild geraas). De Pieten hebben een mooie maskerade, lekker zwart en eigen haar! Bron: www.westbrabantsarchief.nl

1948

Zwarte_Piet_ketting_4.png

Intocht Sinterklaas met zijn Pieterbazen in Marken. Hier zien we goed de ketting, de roe en een zeer aparte maskerade van de Knechten. De Knechten en de Sint dragen namelijk maskers. Foto uit het blad 'Week in Beeld'

1950

ketting2.png

Aankomst van Sint Nicolaas en twee Pieten met een pik zwarte maskerade op het station Vught. Ook hier zie je weer de ketting. Bron: www.bhic.nl

Affiche jr. 50/60

ketting7.png

Vroom & Dreesmann St. Nicolaas affiche jr. 50/60. Sint en Piet op het dak. De knecht heeft een zak vol cadeautjes, roe en een ketting. www.adviz.nl

1952

Zwarte_Piet_ketting_wild_geraas.png

Zwarte Pieten en Sinterklazen, Sint-Ignatiuscollege te Amsterdam. Hier hebben de Pieten een roe, zak en sommige hebben een ketting (het wildgeraas). Goed kijken aan de linkerkant. Foto uit de Katholieke Illustratie 1952

Jaren 50

909c-1.jpg

'Sint Nicolaas voor allen' een vereniging uit Nijmegen. Op de groepsfoto het gezelschap omringt met de Sint en zijn twee Pieten. De linker piet heeft een ketting (wild geraas) om zijn hals. De dames hebben lollig de ketting vast. bron klik hier

Ketting elders in Europa

Een van de duivelse restanten die Zwarte Piet tot in de twintigste eeuw behouden had, was zijn ketting. Die vind je bij oudere,  sinterklaasfiguren 'Zwarte Klazen' zoals in Amsterdam, en op het Nederlandse platteland en tegenwoordig nog bij veel sinterklaasbegeleiders elders in Europa. Er wordt dan druk met de kettingen gerammeld, want de wilde boemannen moeten lawaai en bangmakerij maken.

Bron tekst, ketting / 1802: www.sintzwartepiet.nl