Home » Sint Nicolaasfeest kenmerken » Maskerade / zwart schmink

Maskerade: Zwarte schmink / maskers

In het Sint Nicolaas feest komen steeds opnieuw bepaalde kenmerken terug. In het bijzonder zijn daar de kenmerken die aan de begeleider van Sint Nicolaas toegeschreven worden, te weten: het zwarte (of gemaskerde) gezicht, de roe, de zak, en de ketting. Soms komen daar ook nog huiden en hoorns aan te pas. Wat veel mensen niet weten is dat Sint Nicolaas en zijn begeleider soms samenvloeien tot een gestalte waarbij deze kenmerken behouden blijven. De begeleider of soms Sinterklaas zelf is meestal gemaskerd, waarbij het met roet zwartgemaakte gezicht moet worden gezien als de goedkoopste vorm van maskerade, zo oud als de ontdekking van het vuur. In gebieden waar mensen wonen met een lichte huid, zeer aantrekkelijk voor vermomming, alhoewel het ook voorkomt bij volkeren die een donkerder huidskleur hebben.

De (tot nog toe) oudste bron waaruit blijkt dat in Nederland de zwart schmink traditie voorkomt dateert van 1736. In het boek wordt een hoofdstuk geweid aan het zwart schminken van gezichten in Europa. Nederland wordt in het boek specifiek benoemd waar uit blijkt dat men rond de tijd van Sint Nikolaas hun gezichten zwart schminkte.

Voor nog meer oude bronnen omtrent zwarte schmink betrekking hebbend op Nederland klik hier

1802 

Anoniem (1802). “Magazijn van spreekwoorden en zedenspreuken, opgehelderd door voorbeelden en vertellingen, tot een leesboek voor de jeugd” (pagina 122-123). Willem van Vliet (Amsterdam) 26 april 2015


“Mijne ouders meenden hem te temmen, wanneer zij, op St. Nikolaas, eenen zwarten man op hem afzonden.

Ferdinand: Wat meent gij daar mede?

Helm. Men had, voor tijden, en heeft nog wel hier en daar, de kwade gewoonte, dat men, op den dag, die aan eenen roomschen Heiligen, St. Nikolaas genaamd, gewijd is, kerels verkleedde en zwart maakte, die dan dien Heiligen moesten verbeelden, met rammelende kettingen aan de huizen rond gingen en de kinderen bang maakten. Den zoeten kinderen gooiden zij lekkers toe, en sloegen vaak de stoute jongens, welken zij ook eene roede bragten.”                                                                           Ferdinant: “Dat is leelijk. Mijne ouders hebben dit nooit gedaan. En uw broeder?”                                                                                                                                     Helm: “Men maakte hem wijs, dat St. Nikolaas, hem mede nemen zou. Toen hij nu dien zwarten kerel zag, werd hij zoo bang, dat hij, over zijn gansche lijf, beefde.””

Maskers

Sinterklaas_maskerade_masker.png

Foto uit het blad 'Week in Beeld' 1946 (Marken)

Als alternatief voor het Zwarte gezicht zien we ook dat er maskers gebruikt worden voor de maskerade. Dit is een duurdere vorm van maskerade. Op de foto zien we zowel Zwarte Piet als Sint Nicolaas met een masker. Let op de hand van Zwarte piet waarin hij de roe en de ketting vastheeft.

Filmpje uit 1937, Hier dragen Sint en Piet de maskers.

Deze maskers, hangen tegenwoordig in een museum!

maskerade_Sinterklaas_zwarte_piet.png

Bron tekst / 1802: www.sintzwartepiet.nl