Home » Lekkernijen weetjes » Schilderijen

Lekkernijen in schilderijen 

Ca. 1665 - 1668 / 'Het Sint Nicolaasfeest' - Jan Steen

Een jongen met een kind op de arm die heeft een taaitaaipop vast in de vorm van de Sint.

Op de voorgrond staat een mand met allerlei zoetigheden die hoorden bij Sinterklaasavond:

Speculaas, honingkoeken, noten, wafels en 'appeltjes van de bomen'. De grote ontbijtkoek heet een hylickmaker. en werd vooral gebruikt bij huwelijksaanzoeken (hylick = huwelijk). Dit stukje van het werk vormt een stilleven op zichzelf, een schilderijtje binnen het schilderij.

Rechts tegen het tafeltje, staat een duivekater.

Ca. 1668 - Jan Steen 'Sint Nicolaasfeest'

Tenminste twee keer heeft Jan Steen het Sint-Nicolaasfeest geschilderd. Dit is de protestantse versie. Ouders, grootouders en natuurlijk de kinderen delen in de feestvreugde. Sint-Nicolaas zelf komt niet in beeld. Na de Reformatie is Nicolaas’ voorbeeldrol van heilige uitgespeeld. Vooral Sint-Nicolaas als ‘opvoeder’ krijgt nu aandacht onder het motto wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe. Echt gestraft wordt niemand, ook de huilende jongen links niet. Zijn grootmoeder wenkt hem. Ze heeft een muntstuk voor hem in de hand. 

1687 – Een vrolijke ‘morgen’ , Cornelis Dusart. Sint Nicolaas ochtend in een eenvoudig gezin.

Bron: www.christies.com

Een vrolijke 'morgen' in 1687, geschilderd door Cornelis Dusart. Het is Sint Nicolaas ochtend in een eenvoudig gezin. Rond het kleine stoeltje op de voorgrond heeft Sint Nicolaas zijn gaven uitgestald: bekende zaken als de golfstok, trekpaard, vruchten, noten, een duivekater en een hylickmaker. Rechts boven de vrouw, hangt er een sok met geschenken en een roe erin. Een bijzonder detail zijn de drie letters die op het stoeltje liggen: een T, een B en een D van suikergoed of koek. Zouden het de intitalen van de drie kinderen kunnen zijn? Het geeft in ieder geval aan dat in de zeventiende eeuw al snoepletters gebruikt zijn op het feest van Sint Nicolaas.

17de Eeuw - 'Aquarel' van Cornelis Dusart

In deze aquarel zien we vele Sinterklaaselement terug zoals: de duivekater, de golfstok, lekkernijen en vruchten in de mand, voor het stoeltje een sok met de roe. Links in de haard zien we iemand die zich wat geheimzinnig ophoudt. Net zoals we dit gezien hebben bij de schilderijen van Richard Brakenburg en Jan Steen.

1761 - Sint Nicolaasfeest, Jacob Houbraken, naar Cornelis Troost (Gravure)

Omschrijving: In een interieur viert een gezin het Sint Nicolaasfeest. De vader zit bij de haard te lezen, achter hem laten twee dochters hun poppen zien die ze hebben gekregen. Op de grond snoept een kind met een schaal met 'letter' koek en snoepgoed. Links een huilende jongen die alleen een roe heeft gekregen; de dienstmeid achter hem heeft zijn schoen met daarin de roe vast.

1807

1807 - Schilderij: Op den Dam (Amsterdam) een kraampje met taai taai e.d. op Sint Nicolaasavond, 5 december. 

1841

De uitstalling van suikerwerk voor het Sint Nicolaasfeest, Jan Hendrik van Grootvelt ca. 1841, bron: klik hier

1844 - Sint Nicolaas feest, Otto de Boer

Een mandje of bakje opzetten is een variant op het schoentje zetten.