Paard - Piet op paard

In België en Frankrijk vinden we Sinterklaas vaak met een Ezel en dit komt voor Zwarte Piet ook wel voor. In Nederland rijdt Sinterklaas echter al sinds jaar en dag op een Paard dat soms een witte schimmel is, verwijzend naar de schimmelruiters en soms bruin. De edelmanklazen en ook de narenklaas vinden we allen op een paard. Ook in teksten komt dit gegeven veelvuldig voor zoals u hieronder kunt zien in bronnen waarin dit kenmerk voorkomt. Ook het feit dat Sinterklaas met zijn paard over de daken rijdt, is een interessant gegeven omdat het zijn parallel vindt in de Germaanse God Wodan die met zijn paard Sleipnir door de lucht rijdt en een zwart! dodenleger aanvoert.

Hier komen we op een interessant gegeven in de historie, want hoewel niet direct door documenten ondersteund wordt er op basis van een aantal opvallende punten een verband gelegd tussen de oude Germaanse godsdienst en het huidige Sinterklaasfeest. De oudste figuur waaraan Sint Nikolaas daarin gekoppeld wordt is de Germaanse god Wodan. Tussen beide figuren zijn heel wat overeenkomsten terug te vinden. Een belangrijke overeenkomst is de manier waarop Wodan zijn raven Huggin en Muggin laat luisteren aan het rookgat zoals ook Zwarte Piet luistert aan de schoorsteen om aan Sint Nikolaas informatie door te spelen. Verscheidene auteurs wijzen op de zwarte gestalten in het dodenleger, de Wilde Jacht en Oel, de knecht en zoon van Wodan. Andere overeenkomsten tussen Wodan en Sint Nikolaas zijn het hooioffer en het magisch door de lucht verplaatsen van Sint Nikolaas op het paard zoals Wodan deed op zijn paard Sleipnir.

Ook elementen zoals het schoen zetten, het wild geraas, het strooien van (peper)noten, de letters en schenken van vruchten, hier en elders in Europa en zelfs in vergelijkbare feesten in andere delen van de wereld verwijzen naar een zeer oude oorsprong.

Voor oude bronnen omtrent het paard, betrekking hebbend op Nederland, klik hier

1726 

Tuinman, Carolus (1726). “De oorsprong en uitlegging van dagelyks gebruikte Nederduitsche spreekwoorden, opgeheledert tot grondig verstand der vaderlandsche moedertaal” (pagina 162). Michel Schryven (Middelburg) 9 februari 2016


“’t geen men de kinderen placht wys te maken, dat Sint Niklaas met zyn paardje ter schoorsteen inkomt, om wat te brengen in de schoenen, die daar op zynen avond met hooi gevult staan.”

Bron 1726: www.sintzwartepiet.nl

1837

Staring, Antonie Christiaan Wynand (1837). “Kleine verhalen van A.C.W. Staring” (pagina 1 t/m 24). Nijhoff (Arnhem) 14 april 2015

“Het Sint Nikolaas-Geschenk.

“Wilt gij wat van SINT NIKOLAAS hooren, die te nacht hier langs moet komen rijden?” Op deze vraag volgde een ja uit alle konden, en juffrouw MILSTER ging aan het verhalen: van den schoenmaker; van zijne groote armoede; en dan de verborgen milddadigheid aan hem door NIKOLAAS bewezen. Zij nam zich daarbij in acht, den goeden Kinder-heilig niet tot een’ bullebak te maken; integendeel deed zij haar best, om, behalve zijne deugden, ook zijn vriendelijk wezen, zijn’ deftigen, grijzen baard, zijn’ sneeuwwitte matel, en zijn fraai opgetuigd paard, zeer uitvoerig, met de schitterendste kleuren af te malen…”
“De schoenen der kinderen stonden elk voor een’ stoel, op welken boeken, teekengereedschap, speelgoed, lekkernij, enz. waren uitgestald;…””

Bron 1837: www.sintzwartepiet.nl

1920 – Hoe Sint Nicolaas de Jordaan gelukkig maakt

Illustraties

Afb. 1: 1931 - Boek: Als het 6 december wordt... / Afb. 2: Liederenboekje jr. 50 / Afb. 3 en 4: jaren 60 / Afb. 5: Boekje - Sinterklaas is jarig (HEMA - 1971) / Afb. 6: Kruidvatfolder jr. 90

Piet op paard

Zwarte Piet is vaak op een paard te vinden in boekjes, filmpjes, in maskerades maar ook als illustraties bij liedjes. Gezien het feit dat Zwarte Piet eigenlijk Zwarte Klaas is, is dat ook niet verwonderlijk. Dat paard dat hoort gewoon bij hem. Piet wordt ook wel op een ezel gezien. Omdat Sint ook vaak met een ezel te zien is, hoeft ook dat verder geen uitleg.

Voor oude bronnen omtrent Piet op paard, betrekking hebbend op Nederland, klik hier

Illustraties

1931 – Intocht Sinterklaas Oosterhout met Pieten te paard

Foto's

Bron foto - omschrijving 1: 1910 - Intocht Sinterklaas voor de uitgang van de Stalhouderij van Jansen & Ederveen www.studiezaal.nijmegen.nl /  Foto 2: 1953 – Piet en Sinterklaas te paard, (Katholieke Illustratie) /