Home » Sint Nicolaasfeest kenmerken » Sinterklaastafel - Bakker

Sinterklaastafels / Etalage bij de banket-bakker

In de late Middeleeuwen was Sint Nicolaas een belangrijk feest. In die tijd gingen feesten vaak vergezeld van markten en kermissen. Men ging eerst naar de kerk en na de mis was er buiten van alles te doen. Zo ook op het Sint Nicolaasfeest. Deze Sint Nicolaasmarkten waren heel populair. Van heinde en verre kwamen mensen om hun Sint Nicolaas inkopen te doen. Want op Sint Nicolaas was het de gewoonte dat men geschenken gaf aan dierbaren, maar ook aan arme mensen.

De 'tafels' die te zien waren op deze Sint Nicolaasmarkten verhuisden vanaf 1779 meer en meer naar de bakkerswinkels. In 1836 vond de laatste Sinterklaasmarkt plaats op de Dam in Amsterdam. De Sint Nicolaastafels waren hier en daar tot het midden van de vorige eeuw te bewonderen bij de ambachtelijke bakkerswinkels. Van zijn grootste ‘prenten’ of koekplanken maakte de bakker de meest prachtige peperkoek - speculaasvormen, vaak versierd met glazuur, nootjes en bladgoud. In de dagen voor Sinterklaas zorgde hij ook dat de bakkerij warmte en gezelligheid uitstraalde. In de avonduren kon zijn clientèle genieten van een kop warme chocolade met een speculaasje en werden er diverse Oudhollandse spelletjes gedaan. De 'tafels' zijn verdwenen, maar de etalages met de Sinterklaas lekkernijen van de bakkers/banketbakkers zijn er nog steeds!

Voor meer oude bronnen omtrent Sinterklastafels, betrekking hebbend op Nederland, klik hier

Bron tekst - illustratie: Uit het blad - Groot Rotterdam 1926 

De Sinterklaaskermis
Naar een prent uit 'het zedelijk leven onzer vaderen in de 18e eeuw' van dr. L. Knappert.

1780/1830 - 'De Sint Niklaasvreugd'  

Bron prent: www.rijksmuseum.nl

Omschrijving: Blad met een grote voorstelling van kinderen voor een winkel waar snoepgoed en speelgoed voor het Sinterklaasfeest verkocht wordt.

1818 - Sint Nicolaastafel 

Bron afbeelding/tekst: www.openluchtmuseum.nl 

‘Wat vreugd, daar Sinterklaas komt rijden, En kinder vlijt zoo zoet beloond! Wie zou zich daar niet in verblijden, Nu Neerlands Jeugd haar vreugde toont.’ (kader uit een volksprent)

1833 - Koekbakkers-etalage

Illustratie uit het boek 'Geschenk voor lieve kinderen'

Bron: klik hier (collectie Nederlandsch Schoolmuseum)

1841

Bron afbeelding: www.simonis-buunk.nl 

De uitstalling van suikerwerk voor het Sint Nicolaasfeest, Jan Hendrik van Grootvelt ca. 1841

1850/1870 - Kader uit een Centsprent

Bron centsprent: www.rijksmuseum.nl 

Titel: Verheugt u vrij, gij, lieve kleinen, / Op 't feest, dat gij zoo goed toch kent. / Sint Nicolaas komt u verschijnen, / Maar neen, de vreugd in deze prent.

1850 - St. Nicolaas en zijn knecht

Bron afbeelding: www.hetoudekinderboek.nl 

In het boekje 'Sint Nikolaas en zijn knecht' uit 1850, heeft de schrijver Jan Schenkman de 'tafels' (dl2) en de etalage heel mooi verwoord in zijn boekje. in de vers 'St. Nikolaas in de kinderkamer: een tafel vol met speelgoed! en in de vers St. Nikolaas bij Grootmama: Een tafel vol met lekkers! ook in de vers 'St. Nikolaas bij den Banketbakker': Staat hier voor de glazen, Zoo sierlijk en net! Hier kunnen we op maken dat Schenkman het gehele koekbakkers/banketbakkers-sfeertje van voor 1850 in beeld heeft gebracht en dit zien we ook weer terug in schilderijen, centsprenten en in oude krantenadvertenties.

1863 - 'Arm en rijk op straat'

Een vrouw met twee kinderen in armoedige kleding staart naar een rijk gevulde etalage van een winkel met beeldjes, vazen en glaswerk. Het beeldje waar haar blik op gericht is een Sint Nicolaas "lekkernij' voor. Het kleinste kind kijkt naar een hondje op straat. Een rijker geklede dame loopt met haar kinderen naar een man bij een gereedstaande koets.

1885 - Sint Nicolaasspel (fragment)

Sint Nicolaasspel, klik hier

1888 – Amsterdamse Sinterklaaskraam

Bron illustratie: Lelie- en rozeknoppen; weekblad voor meisjes jrg 8, 1888-1889, no 2, 05-12-1888 www.delpher.nl - www.sintenpietengilde.nl

Afbeelding van een oude Amsterdamsche Sinterklaaskraam, gevolgd naar een houtsnede van 1779, toen de markt nog in bloei was

1911 - Aankondiging St. Nicolaas etalage

Foto: met dank aan K. v/d Pelt

Anton Pieck - Sint Nicolaastafel

1926 - St. Nicolaastafel bij een koekbakker

Foto uit het blad 'Groot Rotterdam'